Ko je bio na čelu Subotice od 1902. do 1941. godine


TABELA Čelnici Grada od 1902. do 1944. godine

                                                         Gradonačelnik                                   Veliki župan
        Imenovan/postavljen            imenovan/postavljen    
       
  21.12.1902. -11.11.1918. Dr Biró Károly Bezerédi István  
 12.11.1918. – 19.11.1918.

 

Lukač Plesković    
 20.11.1918 – 03.05.1920. Stipan Matijević    
 04.05.1920. – 08.11.1920. Vranje Sudarević

( – 14.05.1924. noću)

1.5.1920 – 13.11. 1921. Vranje Sudarević
 08.11.1920. – 2.09.1922. Andrija Pletikosić 9/13.11.1921- Paja Dobanovački
  Na funkciji v.d. gradonačelnika

2.09.1922. – 31.12.1922.

Nikola Tabaković    
 31.12.1922.-23.4.1924.   1.1.1923. – Andrija Pletikosić
  Mirko Iv. Ivandekić 12.10.1923.- Mirko Iv. Ivandekić
 23.4.1924.- 12.10.1924. Alba Čurćić Malagurski 10/23.4.1924. – Dragoslav Đorđević
 13.10.1924. – 14.11.1924. Mirko Iv. Ivandekić    
 15.11.1924.-14.12.1924. Vukić Frano / v.d.

 

   
15.12.1924. – do 13.10.1926. Albe Malagurski    
    1926 –

284 PS, 21514/926

Dr Dragutin Stipić

 

   9.10.1926. – 28.04.1927.

14.10.1926. – 19.05.1927.

Dragoslav Đorđević    
   29.4.1927-

19.05.1927. – 23.03.1929 .

Dragutin Stipić 17.5.1927. – Dušan Manojlović¸

17.1.1929.

Uredbom ukinuti vekiožupansko zvanje dr Dušana Manojlović

 

 

1928 / v.d. Dragutin Stipić  
23.03.1929. – 19.10.1931.

 

Ostojić Selimir

(Beograd 14.07.1875. – 19.10.1931. )

 
20.10.1931.– 29.03.1933. Frano Vukić  
29.03.1933. /25.07.1934./ – 17.11.1938. Ivković Ivandekić Ivan  
17. 11. 1938. – 25.06.1939. Marko Jurić  
25.06.1939. – 12.04.1941. Lipozenčić Vladislav  

Vlast – gradonačelnici

Slobodni kraljevski grad Subotica, po statusu u rangu županije, je na čelu imao gradonačelnika pored velikog župana. Gradonačelnik je predsjedavao i vodio rad  gradskog veća.

DR KAROLJ BIRO (Bíró Károly) (21.1.1864. – 21.2.1952. )Biro Karolj

Školovao se u Subotici i Budimpešti, doktor pravnih nauka postao je 1887. Od 1889. radi kao odvetnik. Na izborima krajem 1902. godine, Karolj Biro  izabran je za novog gradonačelnika. Po dužini obavljanja funkcije drugi je u subotičkoj povesti, iza svoga prethodnika Lazara Mamužića koji je grad vodio punih 18 godina (1884.-1902.). Neraskidivo je vezan za podizanje Gradske kuće. Zahvaljujući upravo njemu i njegovoj inicijativi došlo se do realizacije toga projekta. Nakon promena imperiuma nastavio je da živi i radi u Subotici. Na funkciji gradonačelnika: 21.12.1902. -11.11.1918.  Biro I 43-1922

DR LUKA PLESKOVIĆ ( dr. Pleszkovich Lukács)

Studije i doktorat prava okončava u Budimpešti.  Kao komesar mađarske vlade u Budimpešti vršio dužnosti gradonačelnika i velikog župana. U kasnijem periodu nastavio da deluje u pravcu afirmacije mađarskih interesa u gradu. Bio je istaknuti član Mađarske partije i predsednik udruženja Népkör.  Na funkciji v.d. gradonačelnika: 12.11.1918. – 19.11.1918.

Gradonačelnici, predsednici Opštine

DR STIPAN MATIJEVIĆ

            Rođen je u Subotici 1872. godine. Stipan Matijević je po profesiji bio pravnik, koji je nakon školovanja u Subotici  pravne nauke završio u Budimpešti. I  pre  rata  je  bio  angažovan  u  javnom životu. Nakon smenjivanja je radio kao javni beležnik. Napisao je 1928. godine, memoarsko delo, “Događaji koji su se odigrali za vreme mog javnog delovanja“. O značaju uloge dr  Matijevića,  i samog perioda u kome je on gradonačelnik, najbolje svedoče reči zahvle  koje njemu lično i saradnicima upućuje  „Narodna  uprava  za  Vojvodinu“,  na savesnom i rodoljubivom  radu  koji  su  “…  omogućili  da  uspešno obavimo jedan od najvažih poslova  u  istoriji  naroda  srbskog,  posao odkidanja ovih bogatih pokraina Ugarske i pripajanje istih Kraljevstvu Srba, Hrvata i  Slovenaca.”   Za svoje zasluge, odlikovan je  1925. godine ordenom Svetog Save. Preminuo je 1939. godine. Na funkciji gradonačelnika: 20.11.1918 – 03.05.1920. (Obavljao je i funkciju Velikog župana 20.11.1918. – 3.05.1920.)  

Stipan Matijevic

Matijević kao sokol

DR VRANJE SUDAREVIĆ (Subotica, 19. 9. 1868. – Subotica 14. 05. 1924.).

Potiče iz bogate zemljoposedničke  bunjevačke porodice. Tako je i sam  bio je virilista (u gradskom Senatu na  osnovu visine poreza) u mađarsko  vreme a time i postavljen u  gradsku  skupštinu. Studirao je medicinu u Budimpešti.  Zbog očeve smrti prekinuo je studije ali ipak  1899. postaje lečnik.  Društveno aktivan  za  vreme  školovanja, tako je bio poverenik Matice Hrvatske za Suboticu,  saradnik u Kolu mladeži, među osnivačima je Zemljodilske Štedionice (1904), i Bunjevačke stranke (1906), urednik Nevena od 1903. do 1910. Bio je narodni  zastupnik u Konsituanti (1920),  i  Narodnoj  skupštini (1923). Na funkciju gradonačelnika postavljen je kao   član Bunjevačko-Šokačke stranke ( BŠS ). Na funkciji gradonačelnika 04.05.1920. – 08.11.1920. (Veliki župan 4.05.1920. – 8.11.1920.)             Vranje Sudarevic HAS f 48 1 52 1924                                 

DR ANDRIJA PLETIKOSIĆ (dr. Pletikoszich András) ( 1885? – ?)

Pravnik i advokat. Potiče iz ugledne bunjevačke familije. Pletikosić je u Subotici završio osnovnu školu i gimnaziju, a onda je otišao na studije u Budimpeštu gdje se družio s ostalim bunjevačkim studentima, od kojih će mnogi kasnije igrati važnu ulogu u bunjevačkom društvenom i političkom životu (Mirko Ivković Ivandekić, Babijan Malagurski, Stipan Matijević, Vranje Sudarević). U Budimpešti je Pletikosić položio doktorat i pravne studije. Posle povratka u Suboticu ušao je Pletikosić u  političke vode, angažuje u Nezavisnoj (Košutovoj) stranci, i započinje da radi kao odvetnik. Smatrali su ga za mađarizovanog Bunjevca. Nakon rata on je dugo bio izvan glavnih političkih događaja. Zbog svoje promađarske orijentacije nije uživao poverenje Bunjevaca. Međutim, kada je demokratsko-radikalna vlast 1920. godine odlučila smeniti hrvatsku gradsku upravu, uzeli su upravo Pletikosića kao Bunjevca da obavi taj nezgodni politički posao. Od 1924. do 1934. obavljao je funkciju javnog beležnika u Bačkoj Topoli.[1] Na funkciji gradonačelnika 08.11.1920. – 2.09.1922.  (Bio je i Veliki župan 26.11.1922. –   23.04.1924.)

NIKOLA TABAKOVIĆ (Budimpešta, 1863.- ?)  podgradonačelnik do 20.11.1924, a nakon toga 1924. gradonačelnik Velike Kikinde.

Na funkciji v.d. gradonačelnika 2.09.1922.31.12.1922.  ANDRIJA PLETIKOSIĆ

Na funkciji gradonačelnika po drugi put: 31.12.1922.-23.4.1924.

ALBA ČURČIĆ MALAGURSKI (Subotica, 1881 – Subotica, 10.06.1927.)

Završio je Gimnaziju i 9 semestara medicine, ali ga je rat sprečio da postane lekar. Studirao u Budimpešti, gde je upoznao i svoju buduću suprugu – Srpkinju po nacionalnosti.  Angažovan  u  pripremama i organizovanju preuzimanja vlasti od Mađara u gradu, 1918. godine. Bio je među osnivačima Bunjevačko-srpskog narodnog odbora.  Od 1919. nalazio se u gradskoj službi. Bio je član Radikalne  stranke  i kao  takav zastupao  njene stavove i na mestu prvog čoveka grada, pošto je postavljen na mesto gradonačelnika 1924. godine. Na toj funkciji ostao je do 1926, kada je umirovljen zbog bolesti. Umro je naredne 1927. godine. Javljao  se  i kao urednik “Danice”. Na funkciji gradonačelnika: 23.4.1924.- 12.10.1924.

DR MIRKO IVKOVIĆ IVANDEKIĆ (Subotica, 12.02.1884.- Subotica, 13.12.1974.)

Pravnik i advokat. U Subotici završio Gimnaziju, a pravo u Budimpešti. Od 1911. godine ima advokatsku kancelariju u Subotici. U prelomim trenutcima okončanja rata 1918. deluje u grupi mladih hrvatskih intelektualaca koji su se pojavili kao jasna politička snaga, spremna da odgovori na tadašnju kriznu situaciju. Tako je kao predstavnik Narodnoga vijeća iz Subotice, uz Blaška Rajića, Stipana Vojnić Tunića sudelovao je  na sednici Hrvatskoga sabora 29.10.1918., na kojoj je proglašeno otcepljenje Hrvatske od Austro-Ugarske i uspostava Države Slovenaca, Hrvata i Srba. Bio je glavni gradski odvetnik od 20.03.1920. godine, a potom i veliki župan i gradonačelnik. Postavljen od strane kratkotrajne Davidovićeve vlade, pa će odmah nakon njenog pada i biti smenjen.[2]   Preuzeo dužnost 11.10. a zakletvu položio 14.10. u Beogradu. Na političkom polju, u početku istanknuti član BŠS, zatim HSS, a kasnije prorežimskih stranaka. Tako je uspeo da bude izabran za narodnog poslnika na parlamentarnim izborima 1931. godine.  Na funkciji gradonačelnika: 13.10.1924. – 14.11.1924. (Veliki župan  12.10.1924. – 14.11.1924.)

FRANO VUKIĆ (Franz Mayer)  (Dubrovnik, 29.4.1890.  – )

Diplomirao pravo 1911. u Beču, optirao za KSHS 1919. godine kada i menja prezime. Dolazi u Suboticu gde je obavljao niz funkcija u gradskoj policiji i vlasti,[3] Na funkciji v.d. gradonačelnika: 15.11.1924.-14.12.1924.

ALBA MALAGURSKI

Na funkciji gradonačelnika, postavljen po drugi put: 15.12.1924. – do 13.10.1926.

DRAGOSLAV ĐORĐEVIĆ (Zakuta /opština Kraljevo/, 14.1.1887. – ?)

Profesor, političar. U godinama 1911, 1912 predavač na privatnoj Gimnaziji u Paraćinu. Kao  komadant artiljerijske baterije sa srpskom vojskom ušao u Suboticu 13.11.1918. U prvim danima nakon toga obavljao je funkciju šefa vojne cenzure.  Godine 1919. vjenčan sa Marom Malagurski. Radio 1924. kao profesor u subotičkoj Gimnaziji, pa sa toga mesta dolazi na funkciju Velikog Župana. Nakon predaje dužnosti 28.4.1927. gradonačelnika, obavljao još nekoliko funkcija u državnoj upravi. Istaknut član Narodne Radikalne stranke, JRZ, …

Na funkciji gradonačelnika: 14.10.1926. – 19.05.1927.  (Veliki župan 23.04.1924.- 12.10.1924.; 11.11.1924. – 13.10.1926.DRAGOSLAV

DR DRAGUTIN STIPIĆ ( Subotica, 17.01.1883. – ?)

U I sv. ratu zarobljen u Rusiji, gde je ostao sve do 1920. godine.  I on je bio doktor pravnih nauka, advokat, radio je u gradskoj službi. U 1926. godini  postavljen za Velikog župana. Na jedinim lokalnim izborima u Subotici, 1927. godine[4], glasovima svojih sugrađana dobio poverenje da obavlja funkciju gradonačelnika. Tako mu  je 27.4.1927.  Ministar MUD naložio telegramom dr Stipiću da se preuzme ured gradonačelnika Dragoslava Đorđevića, koji sutradan predaje dužnost i odlazi u mirovinu. Od 6.01.1929. razrešen dužnosti gradonačelnika, ali je u v.d. svojstvu ostao do 23.03.1929. godine.            Na funkciji gradonačelnika: 19.05.1927. – 23.03.1929 .  (Veliki župan 14.10.1926. – 30.04.1927.)

SELIMIR OSTOJIĆ (Beograd, 14.07.1875. – 19.10.1931. ) Vojnik, brigadni  đeneral. Službovao nakon rata od 1921. do 1924.  kao zamenik zapovednika Zetske i Savske divizije. Od 1923. unapređen u čin brigadnog generala, od 1924. do 1927.  zamenik zapovednika  Jadranske  divizije. Kao penzioner, postavljen na mesto prvog čoveka grada Subotice, odmah nakon  proglašenja šestjanuarske diktature. Preminuo na dužnosti, u Beogradu gde je i sahranjen. Kum prethodnika, Dragutina Stipića.     Na funkciji gradonačelnika: 23.03.1929. – 19.10.1931.

FRANO VUKIĆ 

Na funkciji v.d. gradonačelnika: 20.10. 1931. – 29.03.1933.

INŽ. IVAN IVKOVIĆ  IVANDEKIĆ (Subotica, 26.05.1882. – 6.11.1968.)

Nakon završene gimnazije 1901, odlazi da studira u Budimpeštu na Tehnički fakultet, koji završava 1905. i postaje inženjer geodezije/arhitekture. Aktivan u javnom kulturnom životu i pre Prvog svetskog rata. Kao vojnik honvedskoga puka iz Osijeka zarobljen je 1915. na ruskom frontu. U vreme raspada Austro-Ugarske, s bratom Mirkom bio je član Bunjevačko-srpskog narodnog odbora u Subotici, a bio je i član subotičke delegacije na Velikoj narodnoj skupštini u Novom Sadu 25.11.1918, koja je proglasila otcepljenje od Ugarske. Od toga doba, s potiskivanjem Mađara s vlasti u Subotici, započinje i njegov uspon kao političara. Delovanje je započeo u Bunjevačko-šokačkoj stranci (BŠS) a posle je bio u Hrvatskoj seljačkoj stranci (HSS).  Od 1931. menja pozicije i sa bratom   deluje u provladinoj Jugoslovenskoj radikalnoj seljačkoj demokratiji (kasnije preimenovana u Jugoslovensku nacionalnu stranku) i posle u Jugoslovenskoj radikalnoj zajednici.  Položaj prvog čoveka grada – gradonačelnika imao 1933.-34, a od tada predsednika opštine 1934.-38. Time je ovaj položaj zadržao  najduže od  svih  gradonačelnika u međuratnom razdoblju. Stanovao u  Šenoinoj ulici 28.

Na funkciji gradonačelnika, odnosno predsednika opštine: 29.03.1933. /25.07.1934./ – 17.11.1938.  

 

MARKO JURIĆ, (Subotica 25.04. 1880. – Subotica 24.10.1949.)

Zemljoposednik i političar. Nakon školovanja u Subotici vodio je porodično imanje na Žedniku. Baveći se stočarstvom i trgovinom stokom te izvozom svinja, kao vojni dobavljač u vreme Prvoga svjetskog rata stekao je velik imetak. Potkraj 1920-ih posedovao je kuću u Štrosmajerovoj ulici te 293 jutra zemlje na Žedniku. Sudelovao je u prelomnim društvenim događajima u jesen 1918; bio je član subotičkoga Bunjevačko-srpskoga narodnoga odbora, osnovanoga 10. 11. 1918. u velikoj dvorani hotela Hungaria, te član subotičkoga izaslanstva na Velikoj narodnoj skupštini 25. 11. 1918. u Novom Sadu, na kojoj je proglašeno otcepljenje Banata, Bačke i Baranje od Ugarske. Kao pristalica međuratnih srpskih režimskih političkih struja, isprva Narodne radikalne stranke (NRS), čijeg je subotičkoga ogranka neko vreme bio predsednik, a zatim Jugoslavenske radikalne zajednice (JRZ), biran je na parlamentarnim izborima za zastupnika u Narodnu skupštinu Kraljevine SHS, odnosno Jugoslavije, 1923., 1924., 1927. i 1938. Banski većnik Dunavske banovine bio je 1930.-38., a u tom je razdoblju vršio i visoke stranačke dužnosti u JRZ-u. Imenovan je za i gradonačelnika Subotice, ali je na tom položaju ostao razmerno kratko – od 18. 11. 1938. do  24. 06.1939, kad ga je nasledio Ladislav Lipozenčić. U više navrata od 1919. imenovan je i u gradski parlament – Prošireni senat.  Subotički prohrvatski tisak nazivao ga je radikalskim harambašom. Žestoko je negirao hrvatstvo Bunjevaca. Na funkciji predsednika opštine: 17. 11. 1938. – 25.06.1939.  

 VLADISLAV LIPOZENČIĆ (Subotica 5.07.1895. – Subotica, ? 11.1944.)

Iz imućne bunjevačke porodice. Studirao pravo u Budimpešti i Minhenu. Godine 1927. položio advokatski ispit, a od  1928. i aktivno radio kao advokat. Predsednik subotičkog Rotari kluba 1939-1940. Sledbenik vladajućeg režima. Postao poslednji gradonačelnik u periodu Kraljevine Jugoslavije. Stradao po dolasku komunista. Na funkciji predsednika opštine: 25.06.1939. – 12.04.1941. Lipozenchic

Pored navedenih gradonačelnika koji su vršili i funkciju Velikog župana, na tom mestu su nalazila samo još dve ličnosti:

PAJA  DOBANOVAČKI  ( ?  –  Srborbran, ? 4.1941.)

Posednik iz Srbobrana. Imenovan je 9. a preuzeo funkciju 13.11.1921. godine. Zamenio ga 1.1.1923. dr Andrija Pletikosić.

DUŠAN  MANOJLOVIĆ  (Subotica, 8.3.1883. – Subotica, 6.04.1941.)

Potiče iz ugledne subotičke srpske porodice. Obavljao niz funkcija u poratnoj gradskoj vlasti, bio je gradski kapetan,  I njegov otac Stevan bio je veliki župan u mađarskom sustavu vlasti. Imenovan 17.5.1927. On je bio zadnji na tom položaju, pošto je 17.1.1929. Uredbom ukinuto veliko župansko zvanje. Manojlovic Dusan

 

 

[1]   IAS, F:412.

[2] Robert Skenderović, Bunjevačko-šokačka stranka 1920.-1926. Časopis za suvremenu povijest, br. 3, 809.

[3] HAS, F:228.67. Pov. 30/1935

[4] Izbori za 100 članova gradske skupštine – Proširenog Senata održani su 7.11.1927. godine. Pobedila je upravo lista koju je predvodio dr. Stipić.